انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای

جهت آموزش انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای در این بخش نمونه فصل 5 پایان نامه ارشد ارائه شده است که در سال 93 در دانشگاه علامه دفاع شده است.

علاقه مندان به انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای می توانند با ذکر منبع از این نمونه در انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای خود استفاده نمایند.

در صورت نیاز به مشاوره در زمینه انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای با ما در ارتباط باشید.

1-5- مقدمه

فصل پنجم که فصل آخر در انجام پایان نامه میباشد ودرواقع خروجی ونتیجه 4فصل اول در این فصل مشخص می شود بنابرین در این فصل نتیجه این مطالعه وپیشنهادات آن ارائه خواهدمی شود.

2-5- نتیجه حاصل از انجام پایان نامه برنامه ریزی توسعه منطقه ای حاضر

منطقه ارسبارن متشکل از سه شهرستان اهر، ورزقان وکلیبر میباشدو دارای استعدادهای طبعیی فراوانی است که ازجمله آن می توان به جنگلهای ارسباران که منطقه حفاظت شده ارسباران را در دل خود جای داده است و مکانی برای گونه های نادرگیاهی و جانوری همچون سرخدار- قره غات-سیاه خروس وگوزن مرال است ، کوههای قره داغ که دامنه این کوههامحل مناسبی برای اتراق عشایر ییلاق نشین و دشتهای مستعدآن محلی برای تأمین دام آنها ومنبعی برای انواع فعالیتهای کشاورزی، دامپروری ودامداری است،آبهای گرم وسرد معدنی که درمانی طبیعی برای بیماریهایی همچون رماتیسم وکلیوی است، رودخانه های خروشان که در رأس آنها رودخانه ارس قرارردارد ،رودی که حدومرزچند کشورهمچون ایران – آذربایجان- ارمنستان را ازهم تفکیک می کند، مراتعی که پس از جنگل عمده‌ترين پوشش گياهي ارسباران را تشکیل میدهدو مکانی برای رشدگیاهان دارویی است،محصولاتی همچون زغال اخته- پنبه- گندم که حاصل دستان پرتوان کشاورزان زحمت کش میباشد، و همسایگی با کشورهای آذربایجان- ارمنستان،داشتن پیشینه تاریخی که در رأس آن تاریخ بابک خرمدین که دربرابرستیزه خواهی عربها ایستادگی کرد ومرگ با عزت را به زندگی با ذلت ترجیح داد،صنایع دستی همچون ورنی –جاجیم-گلیم-فرمش که نسل به نسل وسینه به سینه حفظ شده وتاریخ وطبیعت را درآنها به تصویرکشیده اند،مردمان خونگرم که هیچ وقت درطول تاریخ تسلیم دشمنان نشده وبا دستان پرتوان خود سختی زندگی وبی مهری وکم توجهی حاکمان وقت را به خوشی تبدیل کرده اند،اشاره کرد وهمه نشان از پویایی زندگی دراین منطقه است وهریک ازآنها باهماهنگی دیگرعوامل می توانند موجبات رشد وتوسعه این منطقه را فراهم کنند.یکی از ویژگی هایی که این منطقه از آن برخوردار است داشتن منابع و جاذبه های طبیعی فراوان است که بهترین وبزرگترین فرصتی است برای این منطقه که در صورت برنامه ریزی ومدیریت آنها می توان این منطقه را به یک مقصد گردشگری بویژه اکوتوریستی تبدیل کرد بدون شک اهمیت وآثاراجتماعی واقتصادی گردشگری برهیچ کسی پوشیده نیست. گردشگری چه در کشور های توسعه یافته وچه کشور های درحال توسعه ازلحاظ اقتصادی یکی از سریعترین بخش در حال رشدویکی ازبزرگترین منبع سرمایه گذاری و اشتغال زایی می باشد.گردشگری یکی ازسریعترین صنعت های درحال رشد جهان ومنبع اصلی تبادل درآمد خارجی واشتغال برای برخی ازکشورهای درحال توسعه بوده وبه طورفزاینده برمحیط طبیعی متمرکز است.طبق پیش بینی یونسکو تا پایان سال 2020میلادی اکوتوریسم با بالاترین رشد درمقام اول ازبخشهای مختلف گردشگری قرارخواهد گرفت. اماگردشگری با همه این ویژگی ها ومنافعی که برای جامعه بدنبال دارد ممکن است درصورت بی توجهی وعدم برنامه ریزی به ازبین رفتن این جاذبه ها ومنابع منجر شود.وحتی ممکن است جاذبه های گردشگری به خودی خود نتوانند جذاب باشند وعلاقمندان وگردشگران را به سمت خود جذب کنند بلکه نیازمند توجه وتحقیق ومطالعه وبرنامه ریزی هستند تابصورت پایدار هم گردشگران رابه سمت خود جذب کنندوهم منابع گردشگری را حفظ کنند.شهرستان کلیبرنیز که برخوردار ازمنابع وجاذبه های طبیعی وتاریخی وفرهنگی متعددی می باشد ازفرصتهای خوبی در جهت توسعه گردشگری واکوتوریسم برخوردار است بنابرین برای تبدیل آن به یک مقصد جذب گردشگرواکوتوریست پایدارنیاز به برنامه ریزی وتدوین راهبردهای مشخص در جهت تبدیل این منطقه به یک مکان اکوتوریستی پایدار می باشد. چرا که در صورت برنامه ریزی و توسعه از پیش اندیشیده شده، گردشگری قادر است منافع مستقیم و غیر مستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی را ایجاد و سهم قابل توجهی را درتوسعه ایفا نمایدبه منظور استفاده از توانهای محیطی و ظرفیتهای بلا استفاده از مناطق گردشگری لازم است با ایجاد زیرساختهای مناسب، ایجاد انگیزه برای بازدید از منطقه، تعیین الویتهای توسعه، محرکهای لازم جهت ایجاد انگیزه بازدید از مقصد را فراهم آورد. چنین اقداماتی بدون توجه به ابعاد گوناگون جاذبه های بالفعل و بالقوه و تدوین برنامه های مبتنی بر الویتهای توسعه میسر نخواهد بود.بنابرین صرف تبدیل یک منطقه به یک مکان گردشگری نمی تواندهدف کاملی باشد بلکه پایداری یک مکان گردشگری می تواند هم سو با اهداف توسعه پایدارباشدبه همین منظور عنوان تحقیق را برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم قرار دادیم تا بلکه بتوانیم با استفاده از مزیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبر،این منطقه را به یک مکان اکوتوریستی مستمر وپایداراز آن جهت که هم منابع طبیعی حفظ شود وهم گردشگری متداوم باشد،تبدیل کنیم لذا جهت تدوین راهبردهای توسعه گردشگری مدلهای مختلفی با ابعاد متفاوتی بیان شده اند که از میان این مدلها، مدل برنامه ریزی راهبردی که دیویدارائه داده است برای رسیدن به اهداف تحقیق که عبارت است “ازبررسی قابلیتها و محدودیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبردرچارچوب رویکرد توسعه پایداروارائه راهبردهایی به منظور توسعه گردشگری واکوتوریسم شهرستان کلیبرباتوجه به پتانسیل های آن”مناسب دیده شد.امادراین تحقیق، ما ازهمان اول رویکرد ی که درپیش گرفتیم رویکرد برنامه ریزی راهبردی درکناررویکرد توسعه پایدار بود چرا به یقین اگرتدوین راهبرد بدون برنامه ریزی ورویکرد پایداری انجام شود ممکن است در کوتاه مدت باعث رشد یک سیستم شود ولی در درازمدت می تواند به اتلاف منابع منجرشود بدین صورت جهت پایداری یک سیستم رویکرد پایداری لازم می نماید.درنهایت با مشخص شدن رویکردتحقیق ومدل انجام آن که عبارتند از رویکرد برنامه ریزی راهبردی وتوسعه پایدار ومدلهای SWOTوQSPM،درصدد انجام تحقیق برآمدیم.

بابرنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرمتوجه می شویم که این شهرستان در زمینه توسعه اکوتوریسم از قوتهایی برخوردار است که در بین آنهاوجود جنگلهای ارسباران ومراتع نسبتا غنی و تنوع گیاهی در آنها ازجمله گیاهان دارویی و وجود بیش از150کیلومتر مرز مشترک و امکان دسترسی به کشورهای همجواربالاترین امتیاز را به خود اختصاص دادندیعنی مهمترین نقاط قوت در جهت توسعه اکوتوریسم در این محدوده به شمار می آیندودربین نقاط ضعف فقدان نظام جامع بازاریابی و اطلاع رسانی گردشگری وضعف زیر ساختهای گردشگری و صنعتی در منطقه(فرودگاه – راه آهن و …) با بالاترین امتیازنسبت به دیگرنقاط به عنوان اساسی ترین نقطه ضعف جهت توسعه گردشگری شهرستان کلیبرانتخاب شدند. ایجاد واجرای طرح ارتقای منطقه حفاظت شده ارسباران به پارک ملی، قابلیت بالای منابع و استعدادهای اکولوژیکی منطقه وهمسایگی با منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس و کشور آذربایجان و ارمنستان ازجمله فرصتهای خوب برای تبدیل منطقه به یک مقصد گردشگری لحاظ شد ند ودربین تهدیدها تخریب جنگلهای ارسباران بدلیل جاده سازی وبدون توجه به توسعه پایداروچرای بی رویه دام در مراتع ارسباران و شکارغیر مجاز حیوانات به عنوان یک تهدید اصلی برای اکوتوریسم منطقه مورد مطالعه شناخته شد. با محاسبه مجموع نمرات نهایی نقاط قوت و نقاط ضعف و به عبارتی عوامل داخلی که عدد 37/3را نشان می دهد و از آنجا که این عدد بزرکتر از عدد 5/2می باشد بنابرین به این نتیجه می رسیم که اکوتوریسم شهرستان کلیبراز نظر عوامل درونی دارای نقاط قوت می باشد وبه عبارتی نقاط قوت اکوتوریسم این منطقه بر نقاط ضعف آن غلبه یا برتری داردواین یک مزیت بزرگی در جهت تبدیل این منطقه به یک مقصد گردشگری واکوتوریستی است وبه نظر نقاط ضعف آن در حدی نیست که بتواند مانع این هدف باشدوبا تکیه بر این منابع ونقاط قوت می توان نقاط ضعف آن را ازبین برد وآنها را به نقطه قوت تبدیل کردد.ازسوی دیگرمجموع امتیازنهایی عوامل خارجی 78/2میباشد و این عدد بزرگتر ازعدد5/2میباشدواین نشان دهنده این است که شهرستان کلیبردرزمینه اکوتوریسم ازلحاظ عوامل خارجی ازوضعیت مطلوبی برخوردار است وبه عبارتی دارای فرصتهای خوبی است وبه منظور استفاده ازاین فرصتها نیازمند ارائه راهبردهای مناسبی درجهت برطرف کردن نقاط ضعف وخنثی کردن عوامل تهدید کننده باهدف توسعه ورونق اکوتوریسم  شهرستان کلیبرمی باشند.به همین منظور در مرحله بعد با استفاده از همین مجموع نمرات عوامل داخلی وخارجی در ماتریس ارزیابی عوامل داخلی وخارجی مشخص شد نقطه ای که آنها همدیگر را قطع می کنند در ناحیهSOقرار دارد بنابرین به منظور توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر باید برراهبردهای SOیا راهبردهای رقابتی/تهاجمی تأکید کرد ودیگر راهبردها در الویت بعدی قرار دارند.خوشبختانه راهبردها به گونه ای ارائه شدند که همگام با اهداف تحقیق ودرجهت روند توسعه پایدار می باشند.ازبین راهبردهای مطرح شده راهبردهای توجه به مشارکت مردم وتشویق آنهادر امر گردشگری-تبدیل منابع طبیعی به جاذبه های گردشگری باتوجه به رویکرد پایداری- اعمال راهکارهای حمایتی و تشویقی در احداث تفرجگاها و توسعه طبیعت گردی بارعایت مسائل زیست محیطی- توجه به رویکردهای پایداری درفعالیتهای کشاورزی و دامداری وافزایش کنترل ونظارت برجنگلهاومراتع -انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت های عمرانی و انسانی به منظورپیاده سازی رهیافت سبز- توسعه زیرساختهای گردشگری وراههای منتهی به جاذبه های طبیعی بارعایت نکات زیست محیطی- توسعه مسیرهای طبیعت گردی و نصب تابلوهایی با علائم و جملات اخلاقی متناسب با اهداف طبیعت گردی پایدار- توسعه مسیرهای پیاده روی وافزایش ایمنی وسرویس دهی آنهاوجلوگیری از ترددماشین های مولد آلودگی در مسیرهای منتهی به مناطق حفاظت شده وجاذبه های جنگل- فراهم کردن زمینه های استفاده از اسب وقاطر ودرشکه جهت رفت وآمد در داخل جنگل و مناطق حفاظت شده وپرهیز از بکارگیری ماشین برای عبور و مرور،ازجمله راهبردهایی هستند که در جهت توسعه پایدارگردشگری واکوتوریسم شهرستان کلیبر تدوین شدند .

درمرحله بعد با استفاده از مدل برنامه ریزی راهبردی/QSPMالویتهای راهبردی اکوتوریسم شهرستان کلیبرمشخص شدندوراهبردهای ارتقای منطقه حفاظت شده ارسبارن به پارک ملی، تبدیل منابع طبیعی به جاذبه های گردشگری باتوجه به رویکرد پایداری، فراهم کردن زمینه های استفاده از اسب وقاطر ودرشکه جهت رفت وآمد در داخل جنگل و مناطق حفاظت شده وپرهیز از بکارگیری ماشین برای عبور و مرور،بابالاترین امتیازبه ترتیب درالویتهای اول تا سوم راهبردهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر قرار گرفتند.با اتمام مراحل برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبربه این نتیجه می رسیم که شهرستان کلیبر در زمینه اکوتوریسم از عوامل داخلی خوبی برخوردار است یعنی نقاط قوت اکوتوریسم آن بر نقاط ضعف اش برتری دارد ودر واقع نقاط ضعف آن نمی تواند مانع توسعه اکوتوریسم در این منطقه بشود وازطرف دیگر دربعد خارجی نیز  فرصتهایی که درپیش روی اکوتوریسم شهرستان کلیبر قرار دارد بیشتر از تهدیدهای آن است وعوامل تهدید کننده در حدی نیست که مانع توسعه اکوتوریسم آن بشود ولی به منظور جلوگیری از گسترش نقاط ضعف وعوامل تهدید کننده اکوتوریسم شهرستان کلیبر می توان با تکیه برنقاط قوت وفرصتهای پیش روی آن آنها را به یک نقطه قوت وفرصت درجهت توسعه اکوتوریسم تبدیل کرد برای رسیدن به این امر استفاده از راهبردهای تدوین شده وبکارگیری این راهبردها در برنامه ریزی گردشگری واکوتوریستی شهرستان کلیبرمی تواند به رشدو توسعه اکوتوریسم در این منطقه کمک کند واز طرف دیگربا نگاه به راهبردهای اکوتوریسم شهرستان کلیبربه این نتیجه می رسیم که کارشناسان ومسئولین، گردشگری واکوتوریسم پایدار را درک کرده اند وراهبردها طوری تدوین شده اندکه درکنار بهره برداری ازجنبه گردشگری منابع وجاذبه های طبیعی ،محافظت وپایداری این منابع نیز تأکید شده است واین نشان می دهد که کار شناسان ومسئولان در انتخاب این راهبردها رویکرد پایداری داشته اند.وداشتن رویکرد پایدار در رده اجرایی به منزله این است که می توان به توسعه گردشگری پایدار در این منطقه امیدواربود درپایان برای تقویت وکمک به هریک از راهبر دهابه منظورتوسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرپیشنهادات زیر ارائه می شوند.

3-5- پیشنهادات

الویت اول:ارتقای منطقه حفاظت شده ارسبارن به پارک ملی:شایددلیل تدوین این راهبرد این باشدکه در پارکهای ملی به منظور حفاظت بنیادی از تنوع زیستی، ذخایر ژنتیکی، یکپارگچی اکولوژیک و چشم اندازها، فعالیت های مرتبط با بهره برداری های مصرفی و مسکونی مجاز نیست و به همین دلیل، برای پارک های ملی پشتوانه قانونی حفاظتی مستحکم تری نسبت به سایر مناطق حفاظت شده پیش بینی شده است. به نظرمی رسدارتقاع منطقه حفاظت شده به پارک ملی باعث استحکام وتوجه بیشتربه این منطقه بشود.لذا به نظر پیشنهادات زیر میتواند به این راهبرد کمک کند:

استراتژی توسعه بازار / ایجاد یک صنعت اکوتوریسم ملایم ودوست با طبیعت که بهترین نوع فعالیت اقتصادی هماهنگ با طبیعت می باشد

استراتژی توسعه ساختارهای سازمانی/ ظرفیت سازی نهادی- قانونی و مدیریتی جدید مطابق با استراتژی ها و سیاست های توسعه منطقه به پارک ملی.

الویت دوم: تبدیل منابع طبیعی به جاذبه های گردشگری باتوجه به رویکرد پایداری

این راهبرد می تواندیک راهبرد مناسب برای مناطقی که دارای استعدادها وجاذبه های طبیعی هستند،باشد به لحاظ اینکه توسعه گردشگری طبیعی از طریق ایجاد فرصت‌های شغلی،‌ منافع اقتصادی بی‌شماری را به‌طور مستقیم متوجه مردم بومی می‌کند و در این راستا، امکانات ایجاد کاربری اقتصادی برای افراد در حرفه‌های مرتبط با این صنعت و نیز برای چشم‌اندازهای طبیعی و تأمین اعتبارات لازم در جهت حفظ آنها فراهم می‌شود.

سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری در مقایسه با سایر فعالیت‌ها و صنایع توسعه‌ای، پیشرفت سریعی را در توسعة مناطق مجاورِ جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی سبب می‌شود. همچنین موجب گوناگونی فعالیت‌های اقتصادی منطقه، افزایش درآمدهای مالیاتی، افزایش ظرفیت‌های کاری و توان افراد جوامع محلی می‌شود بی‌تردید ظرفیت تازه‌ای که گردشگری طبیعت در ارتقای کیفیت زندگی جوامع میزبان ایجاد می‌کند،‌ می‌تواند برنامه توسعه منطقه‌ایِ حوزة بلافصل و نیز اثرگذار فعالیت‌های گردشگری طبیعت را بسیار تحت تأثیر قرار دهد. بهبود شبکة ارتباطات و مخابرات،‌ ارتقای شبکه آموزشی، امنیت غذایی و‌ افزایش امکانات بهداشتی و شبکه درمانی از جمله مهم‌ترین آثار مستقیم توسعه طبیعت‌گردی بر زندگی جامعة میزبان است. به‌تدریج آثار توسعه گردشگری طبیعت در جامعه میزبان به صورت افزایش کیفیت و استاندارد محصولات مصرفی،‌ بهبود کیفیت جاده‌های ارتباطی و دسترسی و ارتقای کیفیت بخش خدمات ظاهر می‌شود. این همه بر مجموعه استانداردهای زندگی و ارتقای کیفیت آن در جامعه میزبان تأثیر بسزایی دارد. همچنین می‌تواند از طریق جلب و صرف درآمدهای گردشگری در مسیر دستیابی به اهداف حفاظتی نقش برجسته‌ای در حفاظت و احیای تنوع‌ زیستی،‌ میراث طبیعی و فرهنگی ایفا نماید.با توجه به بین‌بخشی‌بودن صنعت گردشگری برای تبدیل یک منبع به جاذبه گردشگری باید اجزاء سیستم گردشگری در تعامل سازنده با یکدیگر بسیج شوند. برای جذب گردشگر تنها نمی‌توان به داشتن جاذبه اکتفاء کردبلکه مجموعه عوامل و عناصر و اجزاء باید در کنار هم قرار گیرند که نظام گردشگری را شکل داده و این نظام صنعت گردشگری را ایجاد و حمایت کند.برای همین منظور وکمک به این راهبرد پشنهادات زیر ارائه می شود.

-استراتژی مشارکت/هماهنگی نهادها و دستگاه‌های مختلف که به گونه‌ای با حوزه گردشگری مرتبط هستند

– استراتژی توسعه نیروی انسانی وساختار سازمانی/برگزاری کلاسهای آموزشی برای متولیان امر گردشگری متناسب با وظیفه وساختارهر نهادیا سازمان.

– استراتژی توسعه محصول/راهنمایی وحمایت از مراکز پژوهشی مطرح جهت مطالعه پتانسیل های اکوتوریستی منطقه

الویت سوم: فراهم کردن زمینه های استفاده از اسب وقاطر ودرشکه جهت رفت وآمد در داخل جنگل و مناطق حفاظت شده وپرهیز از بکارگیری ماشین برای عبور و مرور.

این راهبرد نیز هم سو وسازگابا توسعه اکوتوریسم می باشد.باپیشرفت صنعت حوزه زندگی حیوانات روز به روز محدود ترشده است وآنهاترجیح می دهند که به دور از این شلوغی وسروصدایی که به نوعی بشر درمحیط ایجاد می کند زندگی کنند ودر واقع کوهها وجنگلها ومناطق بکر آخرین جایی است که این حیوانات می توانند در آرمش طبیعی زندگی کنند.اجرای این راهبرد می تواند به این امرکمک کند.در راستای این راهبرد این پیشنهادات ارائه می شوند

-استراتژی توسعه نیروی انسانی/ تهیه و اجرای برنامه ریزی آموزشی به منظور تربیت و آموزش افراد بومی در جهت ارائه خدمات اکوتوریستی

– استراتژی توسعه زیرساختها/استفاده از مواد طبیعی دراحداث تفرجگاه واستراختگاه ها درطبیعت وجنگل

الویت چهارم: ایجاد مؤسسات علمی و پژوهشی وحمایت ازآنها جهت استفاده ازتوان اکولوژیکی منطقه، بهره برداری وتوسعه گیاهان دارویی واستخراج دیگر استعدادهای طبیعی.

این راهبرد می تواند به روند توسعه طبیعت گردی وتوسعه اقتصادی شهرستان کلیبرکمک قابل توجهی بکند.با توجه به اینکه این منطقه دارای استعداد های طبیعی گوناگونی است که می توان از آنها در جهت ایجاد اشتغال ودرآمد استفاده کرد.لازمه این امرمطالعه وکشف این استعداد ها وبهره برداری صحیح از آنهاست.برای همین منظور این پیشنهادات ارائه می شوند:

– استراتژی توسعه محصول/راهنمایی وحمایت از مراکز پژوهشی مطرح جهت مطالعه پتانسیل های اکوتوریستی منطقه- استراتژی توسعه بازار وبازاریابی/ایجاد پایگاه اطلاعاتی ویژه اکوتوریسم

-استراتژی توسعه جاذبه ها/ تهیه و اجرای طرحهای احیاء منابع طبیعی (جنگلی و مرتعی)

الویت پنجم: انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیت های عمرانی و انسانی به منظورپیاده سازی رهیافت سبز

چنانچه توسعه گردشگری بر مبنای راهبردهای اصولی طراحی نشود و در روند اجرا دارای برنامه‌ریزی جامع و منسجمی نباشد،‌ نه‌تنها به تهدیدی جدی برای طبیعت بکر و خرده‌فرهنگ‌های منحصر‌به‌فرد مناطق گردشگری تبدیل می شود،‌ بلکه آثار منفی از قبیل افزایش قیمت‌ها به علت افزایش تقاضا، توسعه ناموزون و غیرمعقول زیرساخت‌ها و‌ تأسیسات و تسهیلات گردشگری،‌ پیامدهای ناشی از اشتغال ناپایدار فصلی،‌ صدمه به محیط زیست و… را به ‌همراه خواهد داشت؛ از‌این‌رو ارزیابی زیست‌محیطیِ توسعه گردشگری طبیعت مبتنی بر ضوابط و معیارهای کلی توسعه گردشگری و شاخص‌های گردشگری پایدار می‌تواند در به حداکثر رساندن منابع حاصله از توسعه طبیعت‌گردی در عرصه‌ها و جاذبه‌های طبیعی، و به حداقل رساندن مخاطرات و آثار منفی آن نقش مهمی ایفا کند.درهمین راستا پیشنهادات زیر ارائه می شود:

-استراتژی توسعه جاذبه ها/ جلوگیری از تخلیه مستقیم فاضلاب ها و زایدات فعالیت انسانی به محیط

– استراتزی توسعه جاذبه ها/جلوگیری از پیشرفت ساخت وسازها درنواحی جنگلی ومناظرطبیعی

-استراتژی توسعه جاذبه ها/ نظارت برمراتع وجلوگیری ازتخریب آن جهت گسترش زمینهای کشاورزی

الویت ششم: اعمال راهکارهای حمایتی و تشویقی در احداث تفرجگاها و توسعه طبیعت گردی بارعایت مسائل زیست محیطی

در راستای راهبرد مذکور این پیشنهادات ارائه می شوند:

-استراتژی توسعه نیروی انسانی وساختارسازمانی/ تدارک برنامه های آموزشی و کارآموزی و موسسات کارآموزی برای آماده سازی افراد جهت کار موثر درامر گردشگری و پرورش نیروی کاردر رابطه با گردشگری وطبیعت گردی

-استراتژی توسعه سرمایه گذاری/ اعمال قوانین و مقررات مربوط به گردشگری از قبیل تعیین استاندارد ها و صدور مجوز برای هتلها و آژانسهای مسافرتی و سیاحتی

– استراتژی توسعه محصول/ شناسایی روستاهای دارای جاذبه های طبیعی وبرنامه ریزی درجهت جذب اکوتوریست

– استراتژی توسعه نیروی انسانی/استفاده از نیروهای بومی ومجرب و تجهیز امکانات محیط بانان در حفاظت طبیعت ارسباران

الویت هفتم: ایجاد زیرساختهای گردشگری درمناطق دارای جاذبه های گردشگری

زیرساخت های گردشگری به مثابه بالهای پرنده و گردشگری خود پرنده است که در صورت ضعف ویا نبود بالها هیچ پرنده‌ای قادر به پرواز نخواهد بود.یکی از انواع زیرساختها، زير ساخت هاي اقامتي است که يکي از مهمترين اجزاي نظام فضايي گردشگري مي باشد، از اين رو کميت و کيفيت اين زير ساخت ها در افزايش فعاليت هاي گردشگري به ويژه در جذب گردشگر موثر است درواقع لازمه رونق وتوسعه گردشگری در یک منطقه برخورداری از زیرساختهای مطمئن واستاندارد می باشدبه همین منظور پیشنهادات زیر ارائه میشوند:

-استراتژی توسعه نیروی انسانی/ ارتقای کميت، کيفيت و سطح مهارت و تخصص کارکنان مراکز اقامتي در ارتباط با جذب گردشگري

-استراتژی توسعه سرمایه گذاری/ فراهم نمودن سرمایه به منظور توسعه جاذبه ها ، تسهیلات ، خدمات و تاسیسات زیربنایی گردشگری و ایجاد ساز و کارهایی برای جلب سرمایه گذاری

الویت هشتم: توسعه مسیرهای طبیعت گردی و نصب تابلوهایی با علائم و جملات اخلاقی متناسب با اهداف طبیعت گردی پایدار

مشخص کردن مسیرهایی که طبیعت گردان برای استفاده از طبیعت استفاده می کنند ونصب تابلوهای راهنما جهت بازدید از مناظر طبیعی ونیز تابلوهایی با عناوین اخلاقی، ازیک طرف مانع گمراهی آنها می شود واز طرف دیگر با عث صدمات کمتری به محیط می شود.برای تقویت این راهبرد پیشنهادات زیر ارائه می شوند:

– استراتژی توسعه بازار وبازاریابی/ تهیه و اجرای برنامه ریزی آموزشی و اطلاع رسانی گردشگری

– استراتژی توسعه مشارکت/بکارگیری افراد بومی وآموزش آنها در جهت راهنمایی طبیعت گردان به منظوربازدید ازجاذبه های طبیعی

– استراتژی توسعه ساختار سازمانی/ایجاد بخش مرتبط با اکوتوریسم درساختار اداری گردشگری

الویت نهم: برقراری همکاری و تعامل با کشورهای همسایه جهت ایجاد مکانهای تفریحی، گردشگری و فرهنگی درمرزهای مشترک

با توجه به موقعیت جغرافیایی شهرستان کلیبر،همسایگی با کشورهای آذربایجان وارمنستان می توانددرصورت برنامه ریزی درست وسنجیده وتعامل با کشورهای همسایه به یک فرصت مناسب در جهت تبدیل آن به یک مقصد گردشگری بشود.پیشنهادات زیر ارائه می شوند

– استراتژی توسعه بازار وبازار یابی/معرفی جاذبه های گردشگری شهرستان کلیبر به کشورهای همسایه

-استراتژی توسعه مشارکت/ انجام مطالعات فرهنگی وکشف اشتراکات آن بین کشورهای همسایه واستفاده از آنها درجهت برقراری تعاملات گردشگری

-استراتژی توسعه سرمایه گذاری/ايجاد مراكز تفريحي، گردشگري، فرهنگي، هنري و ورزشي در چارچوب مقرارت با سرمایه گذاری مشترک بین کشورها

الویت دهم: فراهم کردن زمینه های تسهیل عبورومرورافرادبه کشورهای همسایه وبرعکس

شاید یکی از عوملی که می تواند به جذب گردشگر به یک کشور کمک کند سهولت عبور ومرور به آن کشور است وکشورهایی که در رفت و آمدافراد سخت گیری می کنند به نوعی یک دید منفی درافراد نسبت به این کشورها ایجاد می شود تسهیل عبور ومرور به این معنی نیست که دروازه های مرزهارا بازبگذاریم وهرکس هرطوری که خواست رفت وآمد کند بلکه می توانیم از سخت گیری های بی مورد دراین رفت وامد ها خودداری کنیم.در راستای این راهبرد پیشنهاد می شود:

-استراتژی توسعه بازار وبازاریابی/ايجاد دفاتر اطلاع‌رساني ايرانگردي در داخل و خارج از كشور

-استراتژی توسعه سرمایه گذاری/گسترش زير ساخت‌ها وخدمات جانبي گردشگري از طريق ايجاد مراكز اقامتي در مرز مشترک، اردوگاه (كمپينگ)، استراحت‌گاهاي بين راهي

-استراتژی توسعه بازار وبازاریابی/تهيه، تدوين و انتشار مجلات، كتب، راهنماهاي جهانگردي و گردشگري به زبان‌هاي مختلف، تهيه و توزيع نقشه جغرافيا، فيلم و نقشه راه‌هاي منطقه.